images1

نقش پاداش و روشهای تشویقی در تربیت کودک

قانون اثر در روانشناسی بیان می کند که وقتی به دنبال یک رفتار اتفاق خوشایندی روی دھد احتمال تکرار شدن آن رفتار افزایش می یابد. این اتفاق خوشایند را پاداش می نامیم.

گاھی این این پاداش ھا بدون برنامه ریزی عمدی ما روی می دھند مثلاً کودکی عبارتی را که از نظر اجتماعی نامطلوب است با لحن کودکانه و جالب خود می گوید و اطرافیان که می شنوند از این لحن خنده اشان می گیرد و لبخند می زنند. ھمین توجه مثبت پاداشی می شود که موجب تکرار آن عبارت توسط کودک می شود.

گاھی این پاداش اتفاقی ممکن است در ظاھر صورت خوشایندی نداشته باشد ولی چون یکی از نیازھای اساسی کودک را برآورده می کند برای کودک به عنوان پاداش عمل می کند. مثلاً کودکی که معمولاً نادیده گرفته می شود مگر آن که شیطنتی یا رفتار نامناسبی از وی سر بزند و تازه آن موقع مورد توجه قرار می گیرد ولو به صورت دعوا یا سرزنش شدن. در این جا نیز توجه منفی اطرافیان پاداشی می شود که باعث تداوم رفتار نامناسب کودک می گردد.

بنابراین در تربیت کودک لازم است علاوه بر پاداش ھایی که برنامه ریزی شده ارائه می دھیم مراقب پاداش ھای اتفاقی که توسط خودمان یا اطرافیان ارائه می گردند نیز باشیم.

اما چه چیزھایی معمولاً به عنوان پاداش عمل می کنند. یکی از اولین مواردی که غالباً به ذھن والدین می رسد پاداش ھای مادی ھستند یعنی خوراکی، اسباب بازی، سی دی، پول ، تبلت و… ھمه آن چیزھایی که تحت عنوان جایزه به کودکمان ارائه می دھیم. اما در اصول فرزندپروری پیشنھاد می شود این دسته از پاداش ھا آخرین سطح پاداشی باشد که در نظر می گیریم. زیرا استفاده ی مفرط و نابجا از این پاداش ھا کودک را متوقع و حتی باج بگیر بار می آورد.

نوع دیگری از پاداش وجود دارد که ارزان، ھمیشه در دسترس و دارای نیروی تأثیر گذاری زیادی می باشد به شرط آن که درست و در بافت رابطه ای صمیمی ارائه شود و آن تحسین و تمجید می باشد. به سادگی می توان از این روش برای ایجاد حس تأیید، رضایت و افتخار درونی کودک بھره گرفته و حتی در مواردی به صورت یک روش القایی آن رفتار را جزئی از خودپنداره ی کودک ساخت. مثلاً وقتی کودک با گریه ی خواھر کوچکترش به سمتش رفته و سعی می کند با گذاشتن پستانک در دھانش وی را آرام سازد می توانیم به او بگوییم: » تو واقعاً بچه ی مھربان و مسئولیت پذیری ھستی. من متوجه شدم که وقتی خواھرت گریه کرد بدون این که کسی از تو بخواھد خودت رفتی و سعی کردی او را آرام کنی. من به داشتن بچه ی مھربان و مسئولیت پذیری مثل تو افتخار می کنم.«

نوع دیگری از پاداش ھم ھست که تحت عنوان فعالیت ھای پاداش بخش از آن یاد می کنیم و آن عبارت است از فعالیت ھایی که برای کودک خوشایند ھستند مثل پارک رفتن، دوچرخه سواری، ماشین شستن ،سالاد را تزئین کردن، جاروبرقی کشیدن، بازی با کامپیوتر، سینما رفتن و … این فعالیت ھا بسیار زیاد ھستند و البته کاملاً شخصی و منحصر به فرد. بنابراین برای کودکتان باید ببینید چه فعالیت ھایی پاداش بخش است.

ھمان طور که می دانید لازم است رفتاری را که می خواھیم تشویق کنیم و پاداش دھیم برای کودک توصیف کنیم تا بتواند بین آن رفتار و پاداش ارتباط برقرار کند. تا آن جا که ممکن است بھتر بین ارائه ی پاداش و آن رفتار فاصله ی زیادی اتفاق نیفتد. مثلاً این که اگر درست را خوب بخوانی تابستان برایت دوچرخه می خرم معمولاً خیلی اثر بخش نیست.

در عوض بھتر است در ازای ھر نمره ی خوب علاوه بر تحسین کلامی ،امتیاز یا برچسبی به کودک داده شده و ھر گاه مثلاً تعداد امتیازھا به ۱۰ مورد رسید یک فعالیت پاداش بخش مثل استخر رفتن برای وی فراھم شود. تناسب بین رفتار و پاداش نیز مھم است.

یکی از شیوه ھای پاداش دادن استفاده از کارت ستاره است که در آن یک جدول ھفتگی تھیه شده که در ستون اول روزھای ھفته، در ستون دوم تصویر یک صورت شاد، در ستون سوم تصویر یک صورت ناراحت و در ستون چھارم امضای پدر را می گذاریم. به خاطر داشته باشد که کارت ستاره را تنھا برای یک رفتار مشخص استفاده کنیم مثلاً مسواک زدن ،سلام گفتن، استفاده از دستشویی، انجام تکالیف تا زمان مشخصی مثلاً ۶ بعدازظھر و … استفاده از آن برای »ھرکار خوب« اشتباه است و معمولاً چون دامنه ی آن زیاد است و از طرفی ابھام در آن وجود دارد خیلی زود کودک انگیزه اش را از دست می دھد بنابراین فقط روی یک رفتار کار کنید. در ازای ھر بار که رفتار مورد نظر اتفاق می افتد کودک در ستون دوم ستاره یا برچسبی دریافت می کند ولی در صورت عدم انجام آن رفتار در موقعیت مناسب یا عدم موفقیت در ستون سوم علامت ضربدر داده می شود. البته ستون سوم فقط جھت بازخورد دیداری خود کودک است و ما به ھیچ وجه راجع به آن با کودک صحبت نمی کنیم. ستون چھارم فرصتی را فراھم می سازد که ھم پدر ھم در فرآیند تربیت کودک فعالانه تر عمل کند و ھم فرصتی را برای تحسین کلامی ایجاد می کند. پدر صرفاً با توجه به ستون دوم دریافت ستاره را مورد تحسین قرار داده و در صورت عدم دریافت ستاره اظھار تأسف کرده و برای تلاش در جھت دریافت ستاره در فردا امید می دھد. در پایان ھفته در ازای تعداد توافق شده ای از ستاره ھا کودک می تواند به پاداش دست یابد. مراقب باشیم که در ابتدا ھدف را آسان قرار دھیم در حدی که کودک بتواند با تلاش اندکی به آن دست پیدا کند. به این ترتیب اعتماد به نفس و انگیزه برای تلاش بیشتر پیدا می کند. سپس ھفته ی بعدی کمی ھدف را سخت تر می کنیم و ھمین روند به صورت تدریجی پیش می رود و البته متناسب با ھدف نیز پاداش کمی تغییر می کند.

images1

About admin

Check Also

yy4

بازیهای کامپیوتری را می توان کنترل کرد!!

بسیاری از متخصصین معتقدند که بهتر است کودکان زیر ۳ سال اصلا با کامپیوتر و ...

images

ایده آل یا حداقل

ببینید عزیزان ممکنه الان یک خودروی پیکان مدل۴۷ برای یک خانواده بسیار فقیر که در ...

index

چرا فرزندم به حرفم گوش نمی کند؟

✅به جای حرف زدن از او سوال می پرسید. اگر می خواهید بچه از قوانین ...

images

برای مهار بدرفتاری و بی انضباطی کودک چه راهکارهایی را در نظر بگیریم؟

۱- محدودیت معینی برای رفتار کودک در نظر بگیریید. ۲- رفتارهای پسندیده کودک را تحسین ...

untitled.png5

کارهایی که باعث لوس شدن کودک میشود

کارهایی که باعث لوس شدن کودک میشود: 👈🏼 اگر دو سال اول زندگی فرزندتان او ...

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *