imagesCAHQ4CG1

روش های کاهش رفتار نامطلوب در کودکان (۱)

روش ھای کاھش رفتار نامطلوب در کودکان (۱) imagesCAHQ4CG1

یکی از مھمترین روش ھا استفاده از بحث جھت دار است که در طی آن ابتدا ضمن اشاره به رفتار اشتباه مورد نظر، با نیاز زیربنای آن رفتار ھمـدلی مـی شـود، سـپس مختصـرًا دلیل منطقی اشتباه بودن آن رفتار برای کودک توضیح داده شده و بالاخره رفتار صحیح جایگزین یا شرایط مکانی و زمانی مناسب انجام آن رفتار به کودک معرفی مـیشـود.

اما گاھی این روش ھا مؤثر واقع نشده و در نھایت به دلیل این که لازم اسـت کودکـان با محدودیت ھای دنیای واقعی مواجه شوند و خود را با قوانین و قواعد جامعه انطبـاق دھند مجبور می شویم از روش ھای تنبیھی استفاده کنیم.

البته در تربیت کودکان اصطلاحی که روانشناسان در ایـن گونـه مـورد تـرجیح مـیدھند به کار ببرند عبارت » پیامدھای منطقی« است. این عبارت نشان می دھد که ما به دنبال مجازات کردن کودک به خاطر نافرمانی نیستیم بلکه تنھا می خـواھیم کـودک متوجه شود در صورتی که رفتار نـامطلوب را انجـام دھـد بـه طـور منطقـی، بـا پیامـدی مواجه خواھد شد که برایش خوشایند نیست. در به کارگیری ایـن پیامـدھا لازم اسـت حساس باشیم و نکاتی را مورد توجه قرار دھـیم . اول آن کـه در اجـرای آن ھـا نکنـیم.

اصل اول در ارتباط (چه ارتباط والدین و فرزندان و چـه ارتبـاط ھمسـران) ایـن اسـت کـه نسبت تعامل ھای مثبت (یعنی بھره گیری از تشویق، ابراز محبت، قدردانی و تشـکر،تعریف و تحسین) به تعامل ھای منفی (یعنی تنبیه، انتقاد، سرزنش وغر زدن) باید ۴ به ۱ باشد، یعنی اگر قرار است ۱ بار تعامل منفی داشته باشیم، باید حـداقل پـیش از آن ۴ بار تعامل مثبت برقرار کرده باشیم. بنابراین تا حد امکان سعی کنیم از روش ھای تشویقی و نیز ھمان روش ھای کاھش تحکم که ملایـم تـر ھسـتند اسـتفاده کنـیم وفقط در صورت ضرورت به روش ھای تنبیھی متوسل شویم.دومین نکته ی مھم در این رابطه آن است کـه باثبـات عمـل کنـیم. اگـر در مـواردی جدی برخورد کنیم و در مواردی گویی اتفاقی نیفتاده و واکنشی نداشـته باشـیم مـی تواند منجر به این شود که کودک سردرگم شده و پیام اصلی را در مورد پیامد منطقـی دریافت نکند. در این صورت عملاً ما کاھشی را در رفتار نامطلوب نخواھیم دید. نکته ی دیگر آن است کـه بھتـر اسـت ھماھنـگ عمـل کنـیم. اگـر یکـی از والـدین برخورد جدی داشته باشد و دیگری سـھل انگارانـه از کنـار آن بگـذرد و یـا بـدتر از آن درحضور کودک به مخالفت بپردازد، نه تنھا کاھشی در رفتار نامطلوب اتفاق نخواھد افتادکه بلکه کودک معمولاً از این شرایط به نفع خود بھره گرفته به محـض مواجـه شـدن بـائوالد جدی تر، سعی می کند جو را شلوغ کند تا والـد سـھل انگـارتر را تحریـک کـرده وعملاً موجب جروبحث و مشاجره والدین شده و موضوع اصلی که رفتـار نـامطلوب بـوده به فراموشی سپرده شود. بنابراین به خاطر داشـته باشـید کـه از قبـل راجـع بـه روشھای تربیتی با ھمسرانتان ھماھنگی به عمل آورید. در مواردی کـه ایـن فرصـت وجـود نداشته در صورتی که با روش اعمال شـده توسـط ھمسـرتان موافـق نیسـتید و روش مذکور آسیب جدی وارد نمی سازد بھتر است سـکوت کـرده و وارد تعامـل کودکتـان بـا ھمسرتان نشوید، در صـورتی کـه نگرانیـد روش مـذکور آسـیب جـدی وارد سـازد بھتـراست مستقیماً در حضور کودک مخالفت خود را نشان ندھید فقط طرفین را به سـکوت و آرامش دعوت کرده به این ترتیب وقفه ای ایجاد کنیـد و بـا ھمسـرتان در اتـاقی دیگـر بدون حضور کودک به گفتگو بپردازید. بدیھی است که اگر نمی توانید به توافـق دسـت یابید بھتر است از یک متخصص راھنمایی دریافت کنید.

نکته ی دیگری که در مورد روش ھای تنبیھی قابل ذکر است این است که به ھیچ وجه از روش ھای طرد کردن و قھر کردن استفاده نکنیم. این روش گرچـه بـرای کـودک بسیار ناخوشایند و به ھمان نسبت ھم در ھمان لحظه در توقـف رفتـار نـامطلوب مـؤثرھست ولی آسیب روانشناختی زیادی به کودک وارد می سازد که ارزش بھره گیری ازآن را ندارد.حتماً ھم در مورد روش ھای تشویقی و ھم به ویژه در روش ھای تنبیھـی قبـل از ارائه ی تشویق یا تنبیه به رفتار مورد نظر اشاره کنید تا کودک بتواند دقیقاً بین رفتـار وپیامد آن ارتباط منطقی را برقرار کند. کودک باید بداند به خاطر کدام رفتارش تشویق یـا تنبیه می شود.

و آخرین نکته آن که بھتر است فاصله ی زمانی بین انجـام رفتـار نـامطلوب و پیامـد منطقی اعمال شده کم باشد. اگر این فاصـله زیـاد باشـد اثربخشـی خـود را از دسـت می دھد زیرا کودک نمی تواند بین آن دو ارتباط برقـرار کنـد و صـرفاً وقتـی بـا آن پیامـدناخوشایند مواجه می شـود آن را بـه حسـاب بـی انصـافی، دوسـت داشـته نشـدن و فھمیده نشدن بگذارد.  و اما این پیامدھای منطقی که بـه عنـوان روش ھـای تنبیھـی مـی تـوانیم بـه کـارببریم چیستند؟

اولین روش که بھتر است تا حد امکان در وھله ی اول از آن اسـتفاده کنـیم عبـارت است از محروم سازی، یعنی محروم ساختن کودک از شیء یا فعالیتی که برایش لذت بخش و جالب است. بنابراین اولاً برای ھر کودک باید با توجه به علایق منحصر بـه فـرد خود او تصمیم بگیرید که او را از چه چیزی محروم کنید. ممکن اسـت بـرای یـک کـودک محروم شدن از دوچرخه سواری چندان اھمیتی نداشته باشد در حالی که برای کودک دیگری فوق العاده مھم است. البته در مواردی پیش مـی آیـد کـه بعضـی بچـه ھـا کـه مغرور و غد ھستند وانمود می کنند که تنبیه مورد نظر برایشـان مھـم نیسـت. در ایـن گونه موارد بھتر است به مشاھداتمان بیشتر اعتماد کنیم تا گفته ھای فرزندانمان. حداکثر مدت زمان محروم سازی در مورد کودکان می توانـد نـیم سـاعت باشـد (درمورد نوجوانان در مواردی می تواند طولانی تـر باشـد). امـا بھتـر اسـت از زمـان بسـیار کوتاه تری حتی در حد چند ثانیه استفاده کنـیم . زیـرا ھمـان طـور کـه گفتـیم ھـدفمان مجازات کودک نیست بلکه فقط فھماندن این نکته است که ایـن رفتـار از نظـر مـا قابـل قبول نیست. به ھمین دلیل به مـدت کوتـاھی محـروم سـازی را انجـام داده و سـپس فرصت مجددی برای اصلاح رفتار به کودکمان می دھیم. در صورتی که رفتارش را تغییرداد تشـویق و تحسـین کلام ی خـواھیم داشـت و در ص ورتی کـه ھـم چن ان بـه رفتا ر نامطلوب ادامه داد، آن گاه مدت را تدریجاً طولانی تر می کنیم. اگر از ابتدا زمـان را زیـاداعلام کنید خصوصاً اگر نامناسب و نامنصفانه باشد اولاً ممکن است منجر به احسـاس خشم در کودک شده و لجبازی را شدت بخشد، ثانیاً ممکن اسـت خودمـان نتـوانیم آن مدت را اجرا کنیم و مجبور شویم از حرف خود برگردیم که این مسأله مـی توا نـد باعـث شود کودک دیگر روی حرفھایمان حساب نکند.

بنابراین وقتی می خواھیم از این روش استفاده کنیم ( کـه البتـه قبـل از آن حتمـاً یک بار از بحث جھت دار استفاده کرده ایم) به کودک رفتار اشتباه مورد نظـر را گفتـه و سپس اعلام می کنیم که به ھمین دلیل به چـه مـدتی از چـه چیـزی محـروم خواھـدشد، به عنوان مثال: »علی برات توضیح دادم که از فاصله ی نزدیک بـه تلویزیـون نگـاه کردن چه ضررھایی داره ولی تو ھنوز داری از فاصـله ی نزدیـک بـه تلویزیـون نگـاه مـیکنی بنابراین به مدت ۱۰ ثانیه ( برای بچه ھای کوچکتر تا وقتی که من تا ۱۰ بشمارم) تلویزیون خاموش می شه« و بلافاصله تلویزیون را خاموش کرده و شـروع بـه شـمارش می کنیم. باید قاطعانه عمل کنـیم . یعنـی وارد جروبحـث و خـط و نشـان کشـیدن و یـا تھدید کردن نشویم. فقط عمل می کنیم. در ایـن مرحلـه چـون قـبلاً از بحـث جھـت دار استفاده کرده ایم و کودک ھم چنان به رفتار اشتباه ادامه داده، حتی عـذرخواھی نیـز باعث عدم ارائه ی تنبیـه نبایـد بشـود. البتـه چـون زمـان کوتـاه اسـت مشـکلی پـیش نخواھد آمد شما عمل عذرخواھی را می پذیرید ولی در نھایت پس از اتمام زمانی کـه اعلام کرده ایـد، شـیء یـا فعالیـت را برمـی گردانیـد. در صـورت ھمکـاری تشـویق و درصورت عدم ھمکاری مدت طولانی تر محروم سازی یا روش ھای دیگر تنبیھی را به کارببرید. به خاطر داشته باشید که پس از بازگرداندن شیء یا فعالیت دیگر غر نزنید و بـه قول معروف موضوع را کش ندھید.

روش ھای تنبیھی دیگر را در جلسه ی بعد مورد بحث قرار خواھیم داد.

About admin

Check Also

yy4

بازیهای کامپیوتری را می توان کنترل کرد!!

بسیاری از متخصصین معتقدند که بهتر است کودکان زیر ۳ سال اصلا با کامپیوتر و ...

images

ایده آل یا حداقل

ببینید عزیزان ممکنه الان یک خودروی پیکان مدل۴۷ برای یک خانواده بسیار فقیر که در ...

index

چرا فرزندم به حرفم گوش نمی کند؟

✅به جای حرف زدن از او سوال می پرسید. اگر می خواهید بچه از قوانین ...

images

برای مهار بدرفتاری و بی انضباطی کودک چه راهکارهایی را در نظر بگیریم؟

۱- محدودیت معینی برای رفتار کودک در نظر بگیریید. ۲- رفتارهای پسندیده کودک را تحسین ...

untitled.png5

کارهایی که باعث لوس شدن کودک میشود

کارهایی که باعث لوس شدن کودک میشود: 👈🏼 اگر دو سال اول زندگی فرزندتان او ...

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *